दोडामार्ग : जागतिक स्तरावरील प्रतिष्ठित ‘वाइल्डलाइफ फोटोग्राफर ऑफ द इयर’ स्पर्धेत दोडामार्ग तालुक्यातील घोटगेवाडीचे सुपुत्र सिताराम राऊळ यांनी मिळवलेला बहुमान हा केवळ त्यांच्या वैयक्तिक यशाचा गौरव नसून, तिलारी खोऱ्यातील समृद्ध जैवविविधतेची जागतिक स्तरावर दखल घेतली गेल्याचे महत्त्वपूर्ण प्रतीक आहे. या यशामुळे निसर्गातील दुर्लक्षित सूक्ष्म जीवसृष्टीचे महत्त्व अधोरेखित झाले असून, स्थानिक युवकांना वन्यजीव छायाचित्रण आणि जैवविविधतेच्या अभ्यासाकडे वळण्यासाठी नवी प्रेरणा मिळेल, असा विश्वास मानद वन्यजीव रक्षक तथा वनश्री फाउंडेशनचे अध्यक्ष संजय सावंत यांनी व्यक्त केला.

वन्यजीव संवर्धनाचा विषय समोर आला की, अनेकदा वाघ, हत्ती यांसारख्या मोठ्या वन्यप्राण्यांकडे प्रामुख्याने लक्ष दिले जाते. मात्र, निसर्गाची परिसंस्था संतुलित ठेवण्यात विंचू, कीटक आणि इतर अपृष्ठवंशी जीवांचीही अत्यंत महत्त्वाची भूमिका असते. या दुर्लक्षित जीवसृष्टीचे महत्त्व अधोरेखित करणारे सिताराम राऊळ यांचे यश निसर्गाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अधिक व्यापक करणारे असल्याचे सावंत यांनी नमूद केले.

तिलारी खोरे हे जैवविविधतेच्या दृष्टीने अत्यंत समृद्ध क्षेत्र असून, येथे अनेक दुर्मीळ, सूक्ष्म आणि अद्याप पुरेशा प्रमाणात अभ्यासल्या न गेलेल्या जीवप्रजाती आढळतात. अशा जीवसृष्टीचे छायाचित्रण, शास्त्रीय निरीक्षण आणि दस्तऐवजीकरण केल्यास त्यांच्या संवर्धनासाठी महत्त्वपूर्ण माहिती उपलब्ध होऊ शकते. राऊळ यांच्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील यशामुळे तिलारीच्या या समृद्ध निसर्गसंपदेकडे नव्याने लक्ष वेधले जाणार असून, स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही चालना मिळू शकते.

स्थानिक युवकांसाठी प्रेरणेचा नवा मार्ग

सिताराम राऊळ यांच्या यशाचे सर्वांत महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, दोडामार्ग आणि तिलारी खोऱ्यातील युवकांसमोर त्यांनी नवी दिशा निर्माण केली आहे. आपल्या परिसरातील निसर्ग, वन्यजीव आणि सूक्ष्म जीवसृष्टी यांचा अभ्यास करूनही जागतिक स्तरावर स्वतःची ओळख निर्माण करता येते, हा विश्वास त्यांच्या यशातून मिळतो. वन्यजीव छायाचित्रण, निसर्ग अभ्यास आणि जैवविविधतेचे दस्तऐवजीकरण या क्षेत्रांकडे केवळ छंद म्हणून नव्हे, तर ज्ञान, कौशल्य आणि करिअरच्या संधी म्हणून पाहण्याची प्रेरणा स्थानिक तरुणांना मिळू शकते.

कलेतूनही निसर्गसंवर्धनाची प्रभावी चळवळ

निसर्गाचे संरक्षण केवळ आंदोलन किंवा संघर्षातूनच नव्हे, तर कला, छायाचित्रण, संशोधन आणि जनजागृतीच्या माध्यमातूनही प्रभावीपणे करता येते. एखाद्या छायाचित्रातून दुर्लक्षित जीवसृष्टीचे महत्त्व जगासमोर मांडता येते आणि तिच्या संवर्धनाबाबत समाजात जाणीव निर्माण करता येते. सिताराम राऊळ यांच्या यशामुळे हा संदेश अधिक प्रभावीपणे पुढे येत असल्याचे संजय सावंत यांनी सांगितले.

राऊळ यांच्या जागतिक गौरवामुळे तिलारी खोऱ्यातील जैवविविधतेचे महत्त्व अधोरेखित होण्याबरोबरच, या निसर्गसंपदेच्या अभ्यासासाठी आणि संवर्धनासाठी स्थानिक पातळीवर नवे प्रयत्न सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. त्यांच्या यशातून प्रेरणा घेऊन नव्या पिढीने निसर्गाशी नाते जोडावे, त्याचा शास्त्रीय दृष्टिकोनातून अभ्यास करावा आणि आपल्या परिसरातील जैवविविधतेच्या जतनासाठी योगदान द्यावे, असे आवाहनही सावंत यांनी केले.